Restauratie Tibetaanse gebedsrol (april 2016)

Het vervlakken van het papier uit een Tibetaans gebedsrol
Uitgevoerd door Amy Grobben en Stefanie Vanempten onder begeleiding van prof. Baudouin Desmaele in de Opleiding conservatie-restauratie (Universiteit Antwerpen) op 28 en 29 april 2016.

Het papier werd zorgvuldig verwijderd met een pincet uit de metalen gebedsrol. De rol werd niet meteen uitgerold maar op een witte achtergrond geplaatst. Dit werd gedaan zodat aanwezige insecten snel gedetecteerd kunnen worden op die witte achtergrond. Dit werd niet geconstateerd en er zijn ook geen sporen aanwezig van schimmel. De conditie van het papier was droog en broos.

Nadien werd het papier onderzocht op sporen van aantasting door het metaal van de gebedsrol. Er werd niets van corrosie of verkleuringen geconstateerd. Vervolgens werd het papier voorzichtig uitgerold. Er zijn negen afzonderlijke strips maar deze zijn per drie op een zeef geplaatst. Dit zodat vocht zowel bovenaan als onderaan het papier kan. Nadien werd het in een bevochtiger geplaatst voor ongeveer zes uur met een constante relatieve vochtigheid van 87,2 % en een temperatuur van ongeveer 21-22 graden Celsius.

Bovenop de bevochtiger lag een laag melinex (1) en enkele zandzakjes om de temperatuur en relatieve vochtigheid constant te houden. Daarom dat de bevochtiger op de foto wat wazig lijkt. Het bevochtigen gebeurde zeer traag zodat het papier de tijd heeft om vocht op te nemen waardoor het ontrollen veiliger kan gebeuren zonder het papier te scheuren. Ook bij het uiteen halen van de negen strips mogen deze niet op elkaar ‘plakken’ om zo meer schade te creëren. Indien het vocht te snel wordt geabsorbeerd kan het inkt uitvloeien of kan de structuur van het papier beschadigd worden door het water. Het papier wordt bevochtigd tot het niet meer opkrult. Er werd ook nooit rechtstreeks damp op het papier gericht omdat deze warm is. Elk uur werden de papieren vellen gecontroleerd op soepelheid en kleur. Na drie uur was het zichtbaar dat het papier al wat verzacht werd door het vocht.
Op de foto is te zien dat het papier al wat soepeler is en niet meer sterk opkrult. Na het bevochtigen (na zes uur) werd de bevochtiger opengesteld. De drie strips (3 x 3) werden één voor één op een groot vel papier geplaatst. En ze werden van elkaar gescheiden zodat er negen strips op tafel bloot lag. De strips zijn genummerd om de volgorde (buitenste laag – centrale laag) te onthouden. Ze zijn alle negen onder elkaar geplaatst.
5

De volgende stap is het vocht onttrekken en het papier te vervlakken met een papierpers. Eerst werden de negen strips op conditie gecontroleerd. Enkel de buitenste laag had wat zwarte schimmel en deze werd met een scalpel voorzichtig van het papier geschraapt. Enkel de schimmel werd verwijderd en niet het origineel materiaal. Door het papier goed droog te bewaren, is de kans klein dat de schimmel zou terugkeren. Aan de randen van drie buitenste lagen zijn sporen van insectenvraat aanwezig. De schade is miniem en er waren geen sporen aanwezig van actieve insecten.